Klient, zanim rozpocznie poszukiwanie, powinien we własnym interesie określić swoje wymagania i oczekiwania wobec prawnika. Pozwoli to ustalić odpowiedni profil zawodowy, a tym samym ułatwi poszukiwania. Oto wskazówki, jak mogą one być rozumiane.

Oczekiwania wobec prawnika

Osobowość
↑↓

Prawnik może mieć osobowość:

  • ojca: robi wszystko za klienta, wie lepiej czego potrzeba klientowi, podejmuje za niego wszystkie decyzje
  • przewodnika: pokazuje klientowi co ma robić, podpowiada klientowi decyzje
  • partnera: pomaga klientowi, żeby pomógł sobie sam, wspólnie podejmują decyzje
  • wykonawcy: jest całkowicie podporządkowany klientowi i wykonuje jego polecenia.

Sposób działania
↑↓

Zorientowanie na:

  • usługę: koncentracja na usłudze i świadczeniu jak największej ilości usług; najważniejsze wysokie umiejętności i doświadczenia prawnika; niezbyt ważna komunikacja z klientem, sprzedaż usług i obsługa klienta; umiarkowany kontakt i relacja z klientem; o jakość dba prawnik bezpośrednio świadczący usługę
  • wynik: koncentracja na wyniku działalności i jego maksymalizacja; najważniejszy duży obrót; skoncentrowanie na sprzedaży; umiarkowanie ważne relacja z klientem i jej perspektywa; skupienie na najbardziej istotnych klientach; o jakości decydują obroty z klientami
  • rynek: koncentracja na pozyskaniu klientów i sprzedaży usług oraz pojedynczym procesie komunikacji z klientem; najważniejsze cechy usługi, a nie potrzeby i wymagania klienta; krótka perspektywa relacji z klientem; niezbyt ważna obsługa klienta; umiarkowany kontakt i relacja z klientem; ograniczone przywiązanie klienta do firmy; o jakość dba osoba sprzedająca usługi
  • klienta: koncentracja na utrzymaniu klientów; najważniejsze korzyści z zakupu usługi, które zaspokajają potrzeby i wymagania klienta; długa perspektywa relacji z klientem; bardzo ważna komunikacja z klientem i obsługa klienta; stały kontakt z klientem; duże przywiązanie klienta do firmy; o jakość dbają wszyscy

Sposób obsługi / jakość
↑↓

Na sposób obsługi / jakość składają się następujące elementy:

  • solidność i niezawodność: dotrzymywanie obietnic
  • szybkość reakcji: natychmiastowe reagowanie na problemy
  • uprzejmość: grzeczność i kurtuazja
  • zaangażowanie: sumienność i staranność
  • odpowiedzialność: uczciwość i ponoszenie ryzyka
  • bezpieczeństwo: dyskrecja i zapewnienie ochrony prawnej, minimalizacja ryzyka
  • dostępność: łatwy i szybki kontakt
  • komunikatywność: jasna, zrozumiała i obustronna komunikacja
  • wygoda: wystrój, udogodnienia i komfort.

Wzajemne relacje
↑↓

Wzajemne relacje mogą być oparte na:

  • kompetencji: decydujące znaczenie mają wiedza, doświadczenie i umiejętności
  • zaufaniu: decydujące znaczenie mają troska i uczciwość
  • odpowiedzialności: decydujące znaczenie mają zaangażowanie i bezpieczeństwo
  • autorytecie: decydujące znaczenie mają pozycja, renoma i wiarygodność.

Wymagania wobec prawnika

Kwalifikacje zawodowe
↑↓

Prawnik powinien mieć kwalifikacje zawodowe odpowiednie do prowadzenia sprawy – czyli dopasowane do:

  • charakteru, rodzaju i przedmiotu sprawy oraz stopnia jej skomplikowania: im sprawa bardziej precedensowa, skomplikowana lub nietypowa, wymagane są wyższe kwalifikacje
  • znaczenia sprawy dla klienta: im sprawa ma większe znaczenie, tym wyższe winny być kwalifikacje
  • szczególnego statusu lub sytuacji klienta: znajomość języka obcego, gdy klient jest cudzoziemcem; pomoc adwokata-obrońcy, gdy klient został pozbawiony wolności itp.

Prawnik powinien mieć dodatkowe kwalifikacje zawodowe, gdy:

  • konieczne jest jego duże merytoryczne zaangażowanie w sprawę
  • potrzebne jest zrozumienie przez niego istoty sprawy ze względu na jej nietypowość lub stopień skomplikowania
  • klientowi zależy na ułatwieniu wzajemnego zrozumienia i komunikacji z prawnikiem
  • klient chce uzyskać dodatkowe korzyści z relacji z prawnikiem.

Specjalizacja zawodowa i uprawnienia zawodowe
↑↓

Nie istnieje system potwierdzania specjalizacji zawodowej prawników. Coraz częściej specjalizują się oni w określonych działach prawa (np. prawo budowlane), czynnościach prawnych (np. w sprawach sądowych), branżach (np. ubezpieczenia), rodzajach klientów (np. dealerzy samochodowi).

Prawnik powinien mieć odpowiednie do prowadzenia sprawy uprawnienia zawodowe. Odpowiednie – czyli:

  • zakres świadczonej pomocy prawnej winien odpowiadać zakresowi uprawnień zawodowych prawnika (zwłaszcza tam, gdzie występuje przymus adwokacki, radcowski, notarialny, rzecznikowski lub określone czynności zawodowe mogą być wykonywane tylko przez określone osoby – zastępstwo procesowe, doradztwo podatkowe)
  • dopasowane do prawa materialnie właściwego dla sprawy oraz właściwej jurysdykcji (jeżeli sprawa wykracza poza prawo polskie i jurysdykcję władz lub sądów polskich)
  • dopasowane do szczególnych przepisów rządzących sprawą (adwokaci w postępowaniu przed sądami szczególnymi np. wojskowymi lub kościelnymi).

Prawnik powinien mieć dodatkowe kwalifikacje zawodowe, gdy:

  • wymagają tego przepisy prawa (np. radca prawny chcąc występować przez Urzędem Patentowym musi być jednocześnie rzecznikiem patentowym)
  • klient wymaga, by to wyłącznie ten prawnik prowadził sprawę wykraczającą poza jego standardowe uprawnienia (np. występował jako doradca podatkowy i agent celny).

Obowiązki zawodowe
↑↓

Zawody prawnicze o statusie zawodów zaufania publicznego podlegają w zakresie obowiązków zawodowych regulacjom ustawowym i etycznym. Nie ma zatem potrzeby określania szczegółowych wymagań dotyczących obowiązków zawodowych. Inna jest sytuacja prawników niewykonujących zawodów zaufania publicznego. W tym przypadku konieczne jest określenie wymagań w zakresie:

  • zawodowej staranności
  • trybu i sposobu wykonywania usługi
  • zasad odpowiedzialności, w szczególności zaś ustalenie, czy osoba taka posiada ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej.

Potencjał usługowy i organizacja praktyki zawodowej
↑↓

Ze względu na potencjał usługowy możemy mieć do czynienia z następującymi firmami prawniczymi:

  • duże – składające się z wielu zespołów wyspecjalizowanych prawników – powyżej 40 prawników wliczając w to także aplikantów i absolwentów prawa; o dużym i wszechstronnym potencjale usługowym i ekonomicznym oraz dużych zasobach kapitałowych, technicznych, technologicznych i organizacyjnych
  • średnie – składające się kilku zespołów wyspecjalizowanych prawników – powyżej 20 prawników wliczając w to także aplikantów i absolwentów prawa; o zróżnicowanym i raczej skoncentrowanym potencjale usługowym i ekonomicznym oraz zasobach kapitałowych, technicznych, technologicznych i organizacyjnych
  • małe – składające się z zespołu prawników – powyżej 10 prawników wliczając w to także aplikantów i absolwentów prawa; o bardzo różnym potencjale usługowym i ekonomicznym oraz raczej małych zasobach kapitałowych, technicznych, technologicznych i organizacyjnych
  • mikro – składające się z jednego lub kilku prawników – do 10 prawników wliczając w to także aplikantów i absolwentów prawa.

Prawnicy mogą wykonywać swoją praktykę w następujących formach:

  • kancelarie jednoosobowe (stanowią własność właściciela)
  • spółki cywilne (forma współdziałania kilku prawników)
  • spółki jawne
  • spółki partnerskie
  • spółki komandytowe (osobowe spółki handlowe posiadające odrębność organizacyjną od wspólników).

Orientacja zawodowa
↑↓

Orientacja zawodowa to sposób działania prawnika określający jego podejście do wykonywania zawodu i klienta (patrz wyżej: Oczekiwania wobec prawnika › Sposób działania).

Mając jakieś oczekiwania wobec prawnika, klient może na podstawie kontaktu z tym ostatnim zobiektywizować i skonkretyzować swoje wymagania wobec niego tzn. zdecydować, czy zależy mu przede wszystkim na:

  • prawniku mającym określone cechy osobiste i zawodowe
  • konkretnych cechach, przedmiocie i zakresie usługi
  • określonej jakości usługi i/lub procesu jej świadczenia
  • sprecyzowanym wyniku / korzyściach z usługi
  • konkretnym sposobie obsługi
  • jakimś typie relacji z prawnikiem.

Organizacja współpracy i komunikacja
↑↓

Współpraca prawnika i klienta może być:

  • jednorazowa: pojedyncze zlecenie bez kontynuacji
  • doraźna: pojedyncze zlecenia z kontynuacją w razie potrzeby
  • okresowa: powtarzalne w pewnych odstępach czasu zlecenia
  • stała: stałe zlecenia.

Formy kontaktu prawnika i klienta:

  • osobisty: klient przychodzi do prawnika / prawnik przychodzi do klienta
  • bezpośredni: tele- i wideokonferencje
  • pośredni: poczta elektroniczna, telefaks, sieci informatyczne, serwisy internetowe.

Finanse
↑↓

Kwestie finansowe są jednym z najważniejszych elementów relacji z prawnikiem. Obejmują one ustalenie:

  • honorarium prawnika: jego formy, zasad kształtowania i wysokości
  • zwrotu wydatków: zakresu i zasad zwrotu wydatków poniesionych przez prawnika w związku z prowadzeniem sprawy, w tym zasad gospodarowania środkami finansowymi klienta powierzonymi prawnikowi do rozliczenia (prawnik nie jest co do zasady zobowiązany do ponoszenia za klienta wydatków i opłat, winien go jednak poinformować o ich przewidywanej wysokości)
  • zasad raportowania finansowego: np. przedstawiania rozliczeń wykonanych czynności, nakładu pracy, kopii dokumentów opisujących poniesione wydatki, rozliczeń powierzonych środków finansowych, rozliczeń korzyści (w przypadku, gdy honorarium jest w części zależne od wyniku lub wartości sprawy, wówczas należy to do obowiązków klienta)
  • terminów płatności: form, zasad (rozbicie na raty, zaliczki itd.).

Kwestie powyższe winny być one ustalone drogą negocjacji z klientem przez podjęciem się sprawy lub najpóźniej przed przystąpieniem do świadczenia usługi, przynajmniej jeżeli chodzi o zasady wynagrodzenia. Najlepiej, by klient znał od początku wysokość wynagrodzenia albo sposób jego ustalenia (kalkulacji).